De bekendste activiteit van de brandweer is het blussen van branden. Daarnaast heeft de brandweer taken op het gebied van brandveiligheid en rampenbestrijding.

Veiligheidsketen
De taken van de brandweer zijn onder te verdelen in vijf schakels. Samen vormen deze groepen de zogenoemde veiligheidsketen. Deze keten bestaat uit:

• proactie (vooruitlopen);
• preventie (voorkomen);
• preparatie (voorbereiden);
• repressie (beteugelen);
• nazorg.

Proactie
De eerste stap in de veiligheidsketen is het tijdig voorkomen van risicovolle situaties. De brandweer geeft daarom al in de planningsfase van grote projecten veiligheidsadviezen, bijvoorbeeld bij de aanleg van een nieuwe woonwijk of een spoorbaan. Bij proactie gaat het niet om gedetailleerde voorschriften, maar om veiligheid als onderdeel van de besluitvorming.

Preventie
Bij preventie gaat het om concrete maatregelen om de veiligheid te verbeteren. Belangrijke hulpmiddelen daarbij zijn de bouwvoorschriften en brandbeveiligingsverordeningen die in Nederland gelden. De brandweer controleert of de regels hiervoor worden nageleefd en geeft advies over onder andere gebruiksvergunningen.

Preparatie
Om juist en snel te kunnen reageren als de hulp van de brandweer ingeroepen wordt, moet het brandweerpersoneel goed getraind en opgeleid zijn en het materieel gebruiksklaar. Ook het maken van rampenbestrijdingsplannen en het houden van oefeningen hoort bij deze fase.

Repressie
Onder repressie valt hulp aan mens en dier. Taken in deze fase zijn bijvoorbeeld:

• branden blussen en uitbreiding van brand voorkomen;
• duiken;
• gevaarlijke stoffen meten en opruimen;
• hulp bij stormschade en waterschade (kelders leegpompen, omgevallen bomen opruimen);
• gaslekkages opsporen;
• dieren in nood bevrijden;
• patiënten takelen;
• diverse opruimwerkzaamheden, zoals het wegdek schoonspuiten.

Nazorg
Na een activiteit moet de brandweer zo snel mogelijk weer paraat zijn voor een volgende actie. Onder nazorg valt bijvoorbeeld het schoonmaken van het gebruikte materiaal en ervoor zorgen dat de voertuigen weer 'uitrukgereed' zijn.

Rampenbestrijding